Tuesday, October 21, 2014

Stress

Eg tenker på stress. Har opplevd noko interessant. Då eg var barn, var eg rimeleg normal. Veldig aktiv, veldig sosial, veldig merksam. Hadde det gøy. Full rulle. Ganske samvitsfull også. Det var mykje det som gjekk skeis. "It's no secret that a conscience can sometimes be a pest." (U2) Så det vart ein "downward spiral" (NIN, om de tek referansane, skjønar de kva djupare tankar eg har med dei) med brytninga mellom samvit og realisme. Eg tenker på dette. Dei siste 15 åra har vore konstant tenkning, konstant tenkning. Og konstant spenning. Og konstant nedstemte kjensler. Konstant tenkning. Konstant lesing. Eg har ikkje vore i kontakt med mitt indre, det har vore for svart. Men eg kom då gjennom dei åra, med mange gode minne og venskap, og utdanning, og godt forhold til familien min.



Men det skjer verkeleg masse interessant når eg no har fått overtaket på heile fundamentalismen, og kan byrje å verkeleg forstå kven eg sjølv er, og kome i kontakt med meg sjølv og min natur. Éi frukt av det er at eg søv betre. Eg har ikkje sove gjennom ei heil natt, nær sagt, dei siste 15 åra. Tenk på det. Har sove lett, og vakna fleire gonger kvar bidige natt, og vore følsom for lyd og lys. Og stresset HAR fått konkrete psykosomatiske utslag hjå meg. Samanbrotet i fjor haust var eit vendepunkt. Eg forstod kor lite kontakt eg hadde med meg sjølv, og kor usunt dette var. ...og kor djupt mitt livssyn var investert i denne situasjonen.

Stress og spenning er ikkje bra for helsa. Guruen Hughes SJ visste naturlegvis om desse tinga: Han skriv konkret i boka si om korleis mange helseplager (han nemner fleire) har bakgrunn i, og samanheng med, problem med Gud. Dvs. korleis Gud og kristen tru er samanvevd inn i liv og sjølvbilete.  Det som no skjer, er at eg søv betre. Har heldigvis gått gradvis betre gjennom dei siste ti-femten åra. Men også konkrete framsteg. Både - heilt konkret, og tidfesta - etter å ha lese boka til James Kugel (takk Gud, takk Kugel).

Er ikkje det rart - og utruleg signifikant? At sanning kan gjere helsa betre? Derav skjønar eg veldig godt behovet for åndeleg veiledning - ikkje berre sånn kjenslebasert, men kombinasjonen av både intellektuell kunnskap og det kjenslemessige. Andeleg veiledning utan breie, informerte perspektiv, både kunnskapsmessig og livserfaringsmessig, kan bli snever, og ikkje i stand til å hjelpe - eller jamvel vere til skade.

Og Kugels bok er berre eit høgdepunkt i ein "drudge" gjennom ein heil haug med bøker. Ei vandring der NLM ikkje gav meg særleg hjelp, men derimot arbeidde imot meg, og det er ei årsak til at deira teologi ikkje bør halde fram. NLM må arbeide for å konfrontere og integrere kritikken, og opne seg opp for: Sanning. Fundamentalisme har verkeleg heilt konkrete "health hazards". Men, mange der gjer sitt beste, så vi får hjelpe kvarandre. Men ja: Eg kan seie at ein ikkje kjem utanom faktisk kritikk av bibeltekstar og gudsbilete i Bibelen. Bibelsynet må reviderast, uansett kor mykje lekfolka og leiarane kjem til å rope høgt om at ein er liberal, anti-kristeleg, sekulær, hovmodig etc. etc.

Og vidare: Eg søv betre - overraskande for meg - heilt konkret, etter å ha lese boka til Glover, og ved å arbeide aktivt for å akseptere mitt indre som eg er, og leve det ut. Han skriv verkeleg mykje om det. Aksepter deg sjølv som du er, som mann, og lik deg sjølv som du er, og gje deg sjølv og dine behov prioritet. Aaaaa - MEN! Eg arbeider med det, og tek steg for steg. Igjen: Dette står i spenning til ein fundamentalistisk appropriasjon av bibeltekstar. Integrasjonen må vere meir fleksibel og nyansert, meir open for menneskelege erfaringar, ikkje berre slik vi lærte på bibelsynskurset i M1, at visse formaningar og bod er tidlause og gjeld uavkorta uansett.

Spenningane i kroppen min blir betrakteleg minska, overraskande nok. Ei side ved dette er naturlegvis at eg som person har ein "sensitive streak" - men ikkje sensitive. Det har vorte forsterka - og fastsementert - av min ungdoms fundamentalisme, og presset ved å etterleve dette, intenst og sterkt. Det sit i både kropp og hovud. Og når eg arbeider aktivt for å skape samsvare mellom det indre og det ytre, og å vere i kontakt med meg sjølv, og la naturen "have its way", så kjenner eg heller ikkje det behovet for intenst å lese teologi.

Ei anna interessant side ved dette, er kor stor rolle seksualitet spelar i dette her, altså. Dvs. at ei skamkjensle - ei kjensle av å ikkje vere bra nok, av å ikkje strekke til etc. - kan skape frykt for å bli "found out". Men samstundes har ein seksuelle begjær etter nettopp å vere intim, og bli "found out". Dermed oppstår ei spenning, der kroppen og sinnet kan gje merkelege utslag for å "beskytte meg sjølv" frå at nærleik kan oppstå. Utslag knytt til kroppsreaksjonar, vanskelege kjensler, intellektuell teologisk tenkning. Mykje mindre av dette no, heldigvis. Det er berre at eg no, når eg ser ting klarare, kan forstå kva det er som har skjedd i livet mitt.

Veldig interessant, dette her. Det viser at Grosz' psykoanalytiske hypotesar verkeleg har mykje for seg. Når ein endrar ved eitt livsområde der ting ikkje er på stell, kan det ha skjulte, men direkte, samanhengar til andre livsområde. Og mennesketsinnet kan ha veldig sofistikerte måtar å ordne i desse tinga på, i det ganske umedvite! Utruleg interessant er det. Derav, igjen, det seriøse behovet for integrasjon av seriøs teologi, seriøs åndeleg veiledning, seriøs medisin. For vi som menneske er einskaplege, og ikkje "compartmentalized".

Ja. Eg tek dag for dag, og freistar å finne ein veg i livet mitt. Eg er på veg. Kven veit kva som skjer rundt neste sving. Men ting er betre, mykje betre, takk Gud.

Monday, October 20, 2014

19 s i treeiningstida, 1 Mos 1


Her er preika for i går. Kyrkja var nær sagt full, det var to dåp, barnekor, konfirmantpresentasjon, oppmøte frå NKS-kvinner, og og generelt god stemning. Eg fekk gode tilbakemeldingar på preika, og det var også hyggeleg. Eg freista å tale om ting som er viktige for meg sjølv, og det resonnerte med folk. Så kan ein også diskutere teologien, som alltid. Uansett: 


"Vann forandrer alt"

I dag for eit år sidan låg eg i senga og var ganske sjuk. Eg hadde ein slags lungebetennelse. Då fekk eg eit bilete inne i hjarta mitt, ein slags lengsel. Eg tenkte at eg måtte meir ut i naturen, stresse mindre, ha det mindre hektisk. Så i det siste året har eg byrja å drive meir med friluftsliv. Sånn å vere ute i skogen, fiske, tenne bål, gå på tur, overnatte. 

Eg har, som ein god vrådøl, alltid lika godt å gå i fjellet. Men no fann eg ut at eg måtte kjøpe meg eit skikkeleg telt. Så det gjorde eg, og ein dag tok eg med meg teltet og stormkjøkenet ut for å teste dei ut. Eg gjekk opp mot Roholdtsfjell og fann meg ein fin stad med utsikt og slo opp teltet, og så skulle eg til å lage noko mat.

Men i det eg tok fram stormkjøkenet og maten, slo det meg: Det er ikkje noko vatn her, verken ei tjønn eller ein bekk. Men eg treng jo vatn. Eg treng vatn til å drikke når eg er tørst - og eg treng det til å koke suppa mi - og eg treng det til å skylje og vaske stormkjøkenet etterpå - eg treng det til å vaske meg. Det var ei nybyrjar-tabbe eg hadde gjort, og eg lærte noko essensielt: Vatn - og store mengder av det - er essensielt for oss menneske i vårt daglege liv. Det er sant, som Kirkens Nødhjelp seier i slagordet til sin TV-aksjon: Vatn forandrar alt.

Takkofferet i dag går til kyrkjelydsarbeidet, mellom anna til salmebøker, og vi skal ha takkoffer til Kirkens Nødhjelp her i Vrådal på jolaftan. [Eg gjekk litt inn på årsakene til dette]. Men det kjem bøsseberarar rundt i husa våre i dag for samle inn pengar til nettopp reint vatn for dei mange menneska som manglar dette. Og no skal vi gjere eit eksperiment. Eg har fått hjelp av ein konfirmant, og han skal ta denne bøtta, og gå ned til Vråvatn og hente vatn medan vi ventar.

[Hente vatn...stille i kyrkja]

Stian gjekk og henta vatn til oss, og det tok nokre minutt. Det var litt keisamt å vente, kanskje. Men rundt om i verda er det så mange som ein milliard menneske som må gå og hente vatn i bøtte slik, kvar dag. Mange unge jenter må gjere den jobben, og dei må gå fleire kilometer. Mange av dei kan difor ikkje gå på skule, og det er ikkje uvanleg å få helseproblem av det. Og mange stader kan vatnet vere skittent og ureint. Kirkens Nødhjelp fortel at 2,2 millionar menneske døyr årleg av mage- og tarmsjukdomar som fylgje av ureint vatn. I slumområde i store byar må ein ofte kjøpe vatn til dyre prisar, og dei fattigaste har ikkje råd til reint vatn.

  
Så de skjønar kva eg meiner: Kirkens Nødhjelp sin aksjon er veldig god å støtte: Her gjev vi pengar til ein organisasjon med lang fartstid, som også er velkjent for å drive på ansvarleg vis, slik at menneske verkeleg får hjelp. For den som trur på Gud, og trur at Gud er kjærleik, og at han elskar oss menneske, så er det lett å slutte til at det verkeleg er Guds vilje at desse menneska får god tilgang til reint vatn. Og det er ei oppgåve som vi kan bidra til. Eg såg nyleg ei forelesning av Bill Gates, grunnleggjaren av Microsoft, ved Harvard University. Han fortalte at det tok han mange år etter studia før han skjøna at millionar av menneske døyr kvart år, fordi marknad og stat ikkje bryr seg om å hjelpe dei. No har han gjeve bort størsteparten av formua si, for å avhjelpe sjukdomar som malaria og AIDS. 


[Eg veit at eg ikkje er den frommaste her. Jesus åtvarar mot hykleri. Ok. Men eg seier det eg har sagt ovanfor, likevel. Vi får prøve å hjelpe kvarandre å gjere det rette. Men tenk på to ting i videoen: Gates skaper begeistring: Folk opplever det som godt å tenke på å gjere det gode for å hjelpe folk. Og: Gates er prega av kristen tradisjon, han siterer jamvel Bibelen, som MOR HANS har lært han. Det mor hans gjorde i oppsedinga, bar frukt via verdens rikaste mann. Men den videoen over er ganske rå, altså. Gates veit at han talar til verdas mektigaste og smartaste folk. Og han køyrer på, med ein bodskap om ansvar, nestekjærleik og humanitet. Jfr. særleg avslutninga hans.]

Vatn forandrar alt, seier Kirkens Nødhjelp. Det var det eg også opplevde då eg var ute og campa. Vatn betyr mykje for oss menneske. Difor er det ikkje så rart at vatn også nemnast ofte i Bibelen. Det vert bruka som bilete og symbol for viktige sider av livet. I salmane står det for eksempel om kor godt det er å drikke vatn når ein er tørst. Og så brukast tørsten som eit bilete på lengsel etter Gud. "Som ein tørstande hjort lengtar etter vatn, lengtar eg etter deg, min Gud", står det i salmane. For salmisten var det noko trygt og godt å vende seg til Gud, noko som gav han håp for framtida.

Det er ikkje alltid så opplagt at vi kjenner det på same måten - at Gud er noko ein lengtar etter. Det veit eg sjølv, frå eiga erfaring. Men det er ei øving som eigentleg er interessant å gjennomføre for alle menneske, jamvel dei som ikkje er kristne: Kva tenker du på når eg talar om Gud? Kva bilete får du opp? Og viktigare: Kva kjensler er det som oppstår inne i deg? Er dei gode og trygge? Eller kanskje angst og frykt? Er Gud som friskt vatn for deg? Eller kanskje du tykkjer vatnet luktar vondt? Kanskje du er redd for at det er giftig, og at det vil skade deg?

Eit nytt spørsmål: Korleis lengtar eg etter at Gud skal vere, dersom eg sjølv fekk bestemme? Kan det tenkast at Gud vil fortelje deg noko, gjennom dine lengslar etter Gud? Det er ein slik prosess som kallast åndeleg veiledning, når ein gjer det saman med ein vis person som trur på Gud. Ved å gå inn i ein slik prosess, kan ein få hjelp til å drikke vatnet, så å seie, og å kome nærare Gud.

Vi kan bruke vatnet til å drikke oss utørste. Men vi kan også bruke vatnet til å bade i, og vaske oss. Vi blir kvitt skitt og sveitte og salt på kroppen, og vi får slengt oss rundt og bruka kroppen. [Eg viste ved å vaske hendene mine i vatn, slik eg drakk vatn ovanfor. Resten av avsnittet hoppa eg over. Det vart for dårleg tid, og for mange trådar] Eller vi kan dusje og vaske oss på badet om morgonen. Ein gong tok Jesus jamvel vatn i eit vaskefat og vaska dei skitne føtene til læresveinane sine. Han sa: Slik eg vaskar føtene dykkar, og tener dykk, slik må også de vaske føtene til kvarandre, og tene kvarandre. Slik eg har elska dykk, slik skal også de elske kvarandre. Slik viste Jesus sin kjærleik med å vaske føtene.

Men Bibelen talar også om ein annan måte å bli vaska med vatn på, og det har vi faktisk sett i gudstenesta i dag: Då vesle Frigg og Eira vart døypte i dag, vart dei vaska reine. Dei fekk tilgjeving av Gud, og dei vart Guds born, og dei vart med i den kristne kyrkja. Det er rart å tenke på, men slik trur vi. Vi ber fram det vakraste og mest dyrebare og mest sårbare vi har, dei små borna våre. Vi ber dei fram for kyrkjelyden, og fram for Gud. Og Gud kan bruke det heilage vatnet som eit symbol og som eit middel for at dei små borna skal få kome til han i dåpen.

Sidan dåpsvatnet er heilagt vatn, så er det mange som likar å kjenne på dåpsvatnet og teikne seg med krossmerket, for å minne om at dei er døypte, og er Guds barn. Det gjer eg også som prest av og til [eg viste på ein konfirmant, som kom ned til døypefonten]: Eg dyppar fingrane i heilagt vatn og teiknar krossmerket på panna, for å gje ei velsigning i Guds namn. Og i mange kyrkjer er det vanleg å gjere noko av det same på påskedag. Då feirar ein Jesu oppstode frå dei døde, og samstundes sprutar ein dåpsvatn utover kyrkjelyden for å minne om at vi er Guds barn og har håp om evig liv.

Slik er det - vi lever i Guds skaparverk, og her er vatnet viktig for oss, både for det som har med kroppen å gjere og det som har med Gud å gjere.

Ære vere Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, som var og er og vere skal, éin sann Gud frå æve og til æve. Amen.


Saturday, October 18, 2014

Ok 2 be a guy

Boka til Glover ganske hardcore for meg. Dvs. er ganske, hm. Viktig, og boka talar til meg, og endrar meg. Og gjev meg mange "aha"-opplevingar. Og hjelper meg vidare. Og å sjå ting annleis. Oppføre meg annleis, og vere meir komfortabel med mitt indre, og mine driv. Både og menn og kvinner er samansette og komplekse folk, og kvar av oss har noko kvinneleg i oss, og noko mannleg. Men det er tendensar, så å seie. Det gjeld å finne seg sjølv, og bli komfortabel med det, tenker eg på. Noko eg tenker på. Kvinner er meir verbale, meir andletstolkande. På kaffibarar er det sånn 70% damer, ofte. Ok å vere mann der også. Det er berre færre av dei, og det har med natur å gjere, meiner eg. Sjeldan ein ser to menn sitje ved eit bord. Det hender, og eg gjer jo også det av og til. Men oftast er det to kvinner, eller mann og dame. Litt som på retreat. Men for meg i min overgangsperiode har det vore skikkeleg bra å reise på retreat. Det skriv også Glover om: Sunt for menn å vere åleine, på hytta, på vidda, i skogen etc. Bli van med sitt eige selskap, så ein ikkje blir for "needy" i møte med dama. (Interessant nok).

Menn tenderer til å like å gjere ting fleire saman. Og ofte gjere aktivitetar saman. Gjerne fysisk. Ikkje berre sitje og snakke. Men det skjer også. Og når eg samlast med buddies, er det interessant at vi gjerne snakkar om dame-issues, og også andre ting som er viktige for oss, naturlegvis. Arbeid, kristendom, mannsrolle. Men det går mykje i damer. Og Glover skriv noko viktig om dette! At menn paradoksalt nok kan ha veldig intime samtalar om desse tinga, sidan det spenningsfulle knytt til kjønn og seksualitet ikkje kjem inn og "rotar ting til". Det er ikkje "spel", liksom, og seksuelle kjensler oppstår ikkje. Han skriv meir, som eg kjenner meg att i. At menn som er i forhold har verkeleg veldig godt av slike "mannesamtalar" med andre menn. Kvifor? Vel, fordi ein kan dele sårbare og vanskelege ting med andre menn, få støtte, og få ei stadfesting av sine maskuline kjensler, haldningar, handlingsmønster. Kvinner ser stundom ting annleis enn menn, og for menn kan det vere godt å bli "backa opp" til å fylgje sitt indre kompass - og mange kvinner kan setje pris på dette, skriv Glover. Og elles, ja, kan ein bli meir sunn og heil ved å dele ting med mannfolk, og så kome attende til forholdet og vere meir sjølvstendig og sjølvsikker.

I det heile mykje Glover skriv som er superinteressant og innsiktsfullt.













Ein annan ting eg har fundert på, er at. Som prest er det...ofte ein må vere positiv og imøtekomande og omsorgsfull. Det er ikkje alltid like enkelt. Men uansett. Ein må vere ein hjelpar. Det eg tenker på, er at når ein blir meir badass i måten ein, vel, smiler, møter folk etc. (eg tenker på å la det bli samsvar mellom det indre og det ytre, jfr. coveret til høgre), så blir det fort konfrontasjonar med kvinner. Dvs. ein kan tendere til å blir meir "off-putting" mot dei kvinner som ikkje er aktuelle "kandidatar", og som freistar å konfrontere ein. "Yeah, dette meiner eg, og eg høyrer på det du seier, men, vel, eg kjem ikkje til å endre standpunkt." Og ein får meir "bond" med mannfolk, liksom. Eg har tenkt noko på at det er noko med konsentriske sirklar av signifikante menneske i eins liv. Det er slik naturen fungerer, trur eg. At dei som står ein nær, betyr meir for ein, in terms of influence. Og det er jo utruleg viktig for eit ektepar, til dømes, å ha kontinuerleg, open og ærleg dialog.




Dette eg skildrar ovanfor, er tendensar eg erfarer i mitt eige liv når eg no går i gang med rekonstruksjonar. Eg seier ikkje at eg berre skal fylgje verken Glover eller min eigen natur ukritisk. Men det ER interessant å sjå mekanismane. Mange av dei er konflikt med feministiske ideal, må eg seie. Ikkje at eg er imot feminisme, som sådan. Men - "let the real me talk" - ein skal ikkje fornekte fenomen ein opplever, men heller vere open om dei, og tillate dei, og reflektere over dei, meiner eg. Og når ein som mann gjer det, kjem det ofte gode responsar hjå kvinner. Men kva veit eg. Ikkje nok. Og eg ser absolutt mykje godt ved at menn har måtta forholde seg til kvinneperspektiv. Så det gjeld å tenker med visdom og raushet om desse tinga, og ikkje skape kjønnskamp (spy!)

Men: Eg er lei av skam. Eg skal seie noko meir, sidan no eg er i det introspektive hjørnet. Skam påverkar teologi. Skam påverkar teologi. Skam påverkar teologi. Korleis? Fordi skam - det å måtte skjule seg sjølv, fordi det indre er for smertefullt, og fordi ein hatar det - skaper spenning i heile personlegdomen. Og dette slår inn i teologisk tenking, har eg erfart. (Rigiditet, "no-go-zones" etc.) Fascinerande også å tenke på at skam skaper avstand mellom menneske. "Kom ikke nærmere!" var tittelen på Trond Kirkvaags bok om far sin. (Men Rolf hadde nok ein del store problem!) Skam skaper smerte, og det gjer at andre ikkje må kome for nær, for det blir for smertefullt. Ein kan bli "funne ut". Det er ikkje samsvar mellom det indre og det ytre. Det indre må skjulast. Det er rom der, som ikkje må opnast. Kvifor? Ein fryktar kanskje å bli avvist, å ikkje bli elska, å bli latterleggjort.

Så skam er litt som å halde ein buldrande okse eller noko slikt, låst nede i ein kjellar. Kjellarlemen ristar, og hengslene er lause, og låsen heng såvidt på. Difor er løysinga på skam, skriv Glover mykje om, å opne opp "in a safe space", og lære at når eg tek ut oksen, så går han ikkje berserk og skadar andre. Ein tek med erfaringar frå visse relasjonar, inn i andre. Kanskje vil nokon bli støytt unna. I praksis skaper "perfeksjonisme" og sånt langt meir avstand mellom folk enn sårbarheit. Men om nokon blir støytt unna, vel, så er det slik. Betre å vere ekte enn falsk, liksom.

Sånn som no. Kanskje nokon vil tenke: "Huh, kvifor skriv han så mykje touchy-feely på bloggen sin? Og så så ekshibisjonistisk!" Yeah. Mange vil mislike det, og andre vil like det, men kan Knausgård, kan vel eg. Eg har tenkt på dette. Etter å ha lese Glover, bestemte eg meg for å "go public" med mine bibelsynsgreier. Betre å "come clean", og la folk få vite kven eg er og kva eg meiner, enn å leve livet mitt i kamp med indre skyggar ("kva vil han tenke, kva vil ho tenke" etc.) Interessante ting har skjedd: Eg har for fyrste gong opplevd at nokon har vorte "hissig" på meg. Veldig sunt for meg! Konfrontasjon. Eg har fått meldingar i innboksen min på FB frå sentrale kristen-folk som seier at eg fremjer sekularisering og tek frimodet frå unge kristne. Konfrontasjon! Sunt for meg. "Let the real me talk to the real you".

Og så har eg fått andre meldingar i innboksen min. Folk som seier: "Kjære Hallvard. Tusen hjarteleg takk for det du skriv. Det er så viktig, og så godt å lese. Stå på." Mao. halvparten positive, halvparten negative. Kva skal vi seie?




Så ja. Det er noko veldig godt og sunt i å kome ut av skjellet (tenk på den metaforen!), og møte andre menneske (fortrinnsvis folk ein kjenner) slik som ein er, og dei er slik som dei er, og det blir konfrontasjonar, og eg veit kvar eg har dei, og dei veit kvar eg har meg. Det er i alle fall teorien. Det er ein lang prosess å gjere dette her. Men når ein veit retninga, kan ein arbeide i den retninga også. Eg har mykje å lære, ja. Men eg tenker på desse tinga. Eg tenker også ein del på kor viktig det er med farskontakt for unge gutar og menn, altså. Men det er også eit stort tema. Nok no.

Friday, October 17, 2014






Eg tenker på dette. Alanis er spot on, som vanleg. Eg les ein del om dette i Glover, og det resonnerer hjå meg. Om skam - å ville vere ein annan enn den ein er - og om å ta sjansen på å bli elska, som den ein er. Det kan krevje mot, og tid, og nærleik. Og eit viktig premiss for det, er at ein fyrst likar, og elskar, seg sjølv. Alanis er kvinne, men det kan vere bra å ta imot kvinneråd også. Har fått litt hm, second thoughts med det. Dvs. er litt meir var på det. Men dette er viktige ting. Mange menn har også vanskar med dette, meiner eg. Eg tenker også ein del på at "naturen" er som han er. Han "er" der, og gjev ein slags roadmap, så ting kan gå mykje av seg sjølv, når ein fylgjer han. Dvs. at naturen gjer at foreldre elskar sine born, vener har det godt saman, mann og kvinne elskar - og treng - kvarandre. Så gjeld det å bli vis mtp. å la naturen blomstre i sunne og gode retningar. Men det er mykje "compass" i naturen, sånn i seg sjølv, når ein berre blir kjent med han. Yeah.

Thursday, October 16, 2014



Eg likar dette klyppet.
Eg diggar Constantine i denne rolla.
Eg kjenner affinitet med han.
Eg likar at eg kjenner affinitet med han.



If only...
SHARE if you agree.

Verkar fornuftig, ikkje sant? Yeah. Men "people are bodies, they don't have them." Eg snakka med, uh, ei signifikant dame i livet mitt for ei stund sidan. Ho sa: "Ja, utsjånad er ikkje så viktig når du skal sjå etter ektefelle. Venleiken blir jo uansett svekka etter ei stund, når dama blir eldre!" Eg tenkte, den gongen: "Ja...uh...fornuftig, det der. Ja." Men kjenslene tala eit anna språk. No tenker eg: Sånn tenkte ho. Men eg tenker annleis, sidan eg er meir i kontakt med mine mannskjensler. (Vi hadde båe rett. Det er berre at menn og kvinner tenker forskjellig om desse tinga, ofte). Kropp og utsjånad betyr verkeleg mykje for ein mann. Men kropp og utsjånad uttrykker det indre. Og ein vil gjerne tykkje at den er vakker (i det minste "vakrare"), som har ein personlegdom som er vakker, og som går godt overeins med sin eigen. Så desse tinga heng saman.  Så dersom vi byter ut "instead of" med "as well as" i plakaten ovanfor, så er vi rolling.

I det heile understrekar Glover at det er viktig for ein mann å vere mykje i kontakt med andre menn, for å kome i kontakt med sine maskuline kjensler. Det trur eg er veldig viktig. Eg har ikkje vore medviten om det, men er det no. Det er verkeleg ein slags gamechanger, dette her, når ein blir medviten om desse tinga.

Tuesday, October 14, 2014

Etc

Eg har skrive nokre refleksjonar om NLM-uttalinga, etter oppfordring frå min ven Oddvar. Det er, som eg skriv, kjappe refleksjonar, meint til å skape dialog. Det er ikkje kjempegrundige greier. Ok, nok devaluation! Bli gjerne med i diskusjonen på VD. Det er HER. Så nokre ting:

- Eg tenker på Alicia Keys. Tykkjer synd på ho. For mange år sidan poengterte eg at tekstane hennar ikkje "går opp". Pdes. seier ho at i eit forhold må båe partar elske kvarandre utan betingelsar. "Love when you're right, when you're wrong, when you're weak, when you're strong" etc. I andre tekstar skriv ho om forhold som tek slutt, og at det er på tide med det no. Hm.

Keys vart eldre. Ho vart i lag med Swizz Beats. Eg stussa veldig på dette. Passar DEI saman, liksom? I eit intervju på youtube seier ho det same. Ho tenkte at dei ikkje passa saman. Dei var ulike. Men så vaks det fram noko. Og Keys ville ha baby. Vel. Eg håpar dei klarer å halde saman. Eit anna vesentleg problem er at Beats var gift med ei anna dame, og hadde eit lite barn - medan han vart involvert med Keys. Så det vart ein lang affære, etter alt å døme.

På plata på denne tida syng ho om at "kjærleiken er blind" og at det ikkje var mogleg for henne å stå imot. "Too bad that love is blind." Og at venene rådar ho bort frå det ho driv med. "But I don't care, I'm over the edge." Hm. Men er det noko å byggje eit ekteskap på? Kan det same skje når som helst i framtida også, med Keys, og Beats? Det høyrer med til biletet at Beats også har vore utru fleire gonger tidlegare, skal ein tru nettet. Vemodig, på sett og vis. Så det gjev ein flavour til denne fine songen:





When they lay me down, put my soul to rest
When they ask me how I spent my life
At least I got to love you, when it's all over
When it's all said and done, when it's all over
At least I got to love you, at least I got to love you


Ho syng om sonen Egypt, som er med på slutten av songen. Veldig fint, eigentleg.


- Så skal eg dele ei problemstilling til. No kjem de inn i mine irrgangar, og der er det ikkje berre trivelege ting. Til sundag er det gudsteneste. Preiketeksten er i utgangspunktet frå Matt 5, bergpreika. Jesus seier at ein ikkje skal bli sint. Den som er sint på bror sin, skal dømast.

Tenk litt på det. Ein skal ikkje vere sint.

Hm.

Den som fornærmar bror sin, kjem for det høge råd.

Den som kallar bror sin ein "tosk", er skuldig til helvete.

Eg tenker på: Dersom ein tek desse orda på face value og lever etter dei...eg meiner. Hm.

Det er ikkje enkelt. Eg er eldre no. Eg skjønar, og har sjølvtillit til å seie, at desse tekstane "i seg sjølv" har kraft til å skape store problem i menneskeliv.

Tenk:

Ein skal ikkje ein gong bli sint på bror sin.

Og eg som arbeider med å uttrykke kjensler, og å våge konfrontasjonar, fordi eg trur dette er sunt.

Kjære Gud, korleis heng desse tinga saman?

Jesus var sint. Mange gonger. Han skjelte ut farisearane. Etter noter.

Han var irritert på læresveinane sine. "Åhhr, kvifor må eg halde ut med dykk??"

Korleis heng dei saman?

Paulus var mange gonger sint.

Ender han opp i helvete for det?

Jesus kalla Herodes for ein "rev". Er det ok, liksom?

Han skjelte ut farisearane med mange stygge ord.

Eg tenker på Luther. Han var ekstremt "liberal" i ordbruken sin og utskjellinga si. Ikkje eit eksempel til etterfylgjing. Men, den som kallar sin bror ein tosk, skal til helvete.

Huh?

Eg meiner, korleis kan ein ta desse orda på alvor, slik dei står, og leve etter dei?

Helvete - evig, intens pine som ein aldri kjem ut av. Skremmande.

Korleis skal ein ta desse tekstane på alvor?

Korleis kan ein vere "fri og glad" med slike retningsliner?

Eg berre spør.

Hadde eg vore i Israel på Jesu tid, kunne eg spurt kva han meinte.

Konfrontert han.

Det kan eg ikkje no. (Eller kan eg det?) Det er noko av problemet.

Vi fekk tekstane, og vi må forholde oss til dei.

Som om dei var skrive i stein.

Eller...?? (Nei, det kan ikkje vere slik)

Er det slik: Kvar gong du ser og høyrer ein person seie: "Han er ein skikkeleg dust", så kan du tenke inni deg: "Jaja, off to hell for you."

Ok? Ikkje? Så kva er det, då? 50/50-sjanse for at han kjem til helvete? Russisk rulett med tre kuler i kammeret?

Forstår de kva eg meiner? Det held ikkje å svare - som det ofte gjerast - at, "vel, vi har nåden, og må stole på Gud" etc.

Ein må kome til rette med det tekstane faktisk seier, etter sin ordlyd. Jesus snakkar ikkje om Guds nåde.

Eg sjekka ein preikekommentar. Det stod: "Det er en utfordring å legge fram Jesu sterke krav her uten å la nåden 'slå dem ihjel'"

"En utfordring", ja. Og eg visste: Denne utfordringa finst det ikkje fasit på, og det er ei veldig skarp og vanskeleg utfordring.

Eg skal ikkje sleppe dette så lett no, som eg ville gjort før. Eg slepp det ikkje så lett, nei.

Kan ein ha tekstane som absolutt normative, og unngå dei mange absurde tankane eg har lagt fram ovanfor? Vel, korleis?

Få kristne vågar å setje spørsmålsteikn ved tekstane, eller deira autoritet for oss.

For Jesus knyter så enormt sterke åtvaringar til å gjere det.

Og likevel er det den historiske prosessen: Vi lever ikkje side om side med Jesus, og kan ikkje snakke med han.

Og vi veit mange andre ting enn han etc.

Igjen: Historisme-temaet. Eg trur ikkje vi kjem unna det: Å setje Jesu ord inn i ei større ramme, der orda ikkje kan få det absolutt siste og absolutt autoritative ordet.

Men kva rolle skal dei ha?

Allison har mykje godt å seie her. (Og eg trur ikkje vi kjem unna dette: At orda må setjast inn i større og stundom kritisk perspektiv, og at det er SANNING som påkrev dette, og at Gud stundom er på sanninga si side, imot Jesus.)

Angst - det er å leve med uvisse, og ein slags frykt. Bibelen er ein god del stader "set up" for å skape angst. Valdsame åtvaringar, og mangelfull informasjon om når ein rammast av dei og ikkje.


Men det er gode ideal å ikkje vere stygg mot sin bror.


Eg kunne ha repetert prosessen ovanfor med versa som fylgjer etter: Forlik deg med din bror.

Ok, kva betyr det? Kor store ting må forlikast? På kva måte? Etc. Og faren er: Du vil ende opp i helvete, om du ikkje gjer det. --> Uvisse og angst.

Så det krevst mykje visdom å behandle desse tekstane. Det er masse makt i dei, masse kraft, spes. når dei takast i bruk innanfor eit fundamentalistisk paradigme.

Yeah. Dette er berre refleksjonar. Berre kom med innspel.


Uansett kjem det mange småborn i gudstenesta, så eg har valt ein annan tekst, om skapinga.

Monday, October 13, 2014



U2s nye plate. Gler meg til å høyre. Eit veldig fint bilete som cover! Det er Larry Mullen Jr. som omfamnar sonen sin på 18 år! Det uttrykker farskjærleik, og ynskje om å verne. Utruleg humant, tykkjer eg.

Då eg var yngre, smilte og tulla eg mykje. Eg var nok morosam også. Men eg avvæpna situasjonar for å unngå konfrontasjonar. Eg øvar meg i å skape samsvar mellom mitt indre og mitt ytre. Eg kan ofte vere gloomy innvendig, men heldigvis er eg i ferd med å kome til rette med dette og få meir harmoni og ljos innvendig. Eg merkar det framleis, likevel: Når nokon spøkar og ler, så kan eg le og smile. Men stundom har eg ikkje lyst til å smile, eg gjer det heller av konvensjon og forventning. Når eg ikkje smiler, så får andletet mitt karakter av ein slags konfrontasjon. "Eg tykkjer ikkje dette er spesielt morosamt nett no." Så det er sunt for meg å utforske konfronterande "poses and postures," for å bli meir autentisk sjølv. Og når eg har eit alvorleg andlet, blir stemninga meir alvorleg og trykka, kanskje. Eller? Det funkar veldig fint med dei eg kjenner godt. Dei likar meg likevel, stundom noko overraskande. Dei ditchar meg ikkje, så lenge eg også opnar meg opp for dei! Fascinerande. Er meir ein issue med folk eg ikkje kjenner godt, merkar eg. Noko å arbeide med. Men endringa er meir innvendig enn i det ytre. Og folk kan lettare relatere til meg, når eg er meir autentisk. Eg viser meir kven eg er, som eg er. Dette er noko Glover skriv mykje om: Å våge å opne seg opp, på autentisk vis, i trygge forhold. Eg har heldigvis ein god familie, og mange gode vener.

Kritiske refleksjonar over "iTro"-andakt

iTro publiserer ein andakt i dag om "Å tørre å stole på Gud". Sidan eg er midt i prosessen med å tenke gjennom min bakgrunn frå NLM, og finne ein betre veg, skal eg reflektere litt over denne andakten, og kva eg finn godt, og kva eg finn problematisk, ved han. Andakten er skrive av ei ung dame som studerer ved: Fjellhaug. Og ho gjer sitt beste, og er from og velmeinande, og det er bra. Og likevel er det problematiske ting her, som ho hentar frå den offisielle teologien i rørsla. Det er denne eg ynskjer å rette merksemda mot, djupast sett. Merk: Eg har ingen kritikk av forfattaren personleg, som tvert imot opptrer godt, ut frå premissa som rørsla gjev henne. Ho har ikkje gjort noko gale. Men det er noko gale med teologien her.

Det byrjar altså fromt, og eg meiner ikkje dette ironisk:



"Jeg tar meg ofte i å si at jeg stoler på Gud. Legger livet mitt i hans hender. Gir livet mitt for ham. Gjør de rette tinga, gir avkall på mitt eget, for jeg stoler jo helt og fullt på Gud."


Dette er altså fromt. Det er viktig å ta omsyn til Gud, og vere audmjuk i møte med han, og vie livet sitt til teneste og kjærleik. Amen. Men det er fleire måtar å forstå dette på, det å "stole på Gud" og å "gjere dei rette tinga", og å "gje avkall på mitt eige". Det kan gjerast på sunne og gode og informerte måtar. Og det kan gjerast på veldig usunne og skadelege måtar. Merk det. Eg seier ikkje at forfattaren fell i nokon av desse kategoriane. Men eg meiner at teologien som vert lagt fram, potensielt opnar opp for ganske skadelege verknader. Ho held fram:






"Moses’ Gud, Israelsfolkets Gud og min Gud – de er samme Gud. En Gud som har en plan, en Gud som frelser, som utfrir, en Gud som knuser fiender, en Gud som er konge til evig tid, en Gud som tar oppgjør med ting som er galt, en Gud som rekker ut en hånd og vil hjelpe. En Gud som sender sin Sønn for å frelse verden. En Hellig Gud. En Gud som er Jesus. Dersom vi går til Bibelen og ser på alle de menneskene som har stolt på Gud så ser vi at det virkelig er grunn til å stole på han."


Dette er på eitt nivå veldig fint: Ei oppfordring til å lese Bibelen og la seg inspirere og forme av forteljingane og gudsbileta der. På den andre sida er dette typisk fundamentalisme: Alt i Bibelen er historisk, alt er truverdig, alle gudsbilete "går opp", alt er autoritativt, alt er til å stole på. Alt skal fylgjast. Alt skal du leve etter. Alt skal du forme livet ditt etter. Det er Guds eige urokkelege ord, 100% til å stole på. Her er ikkje rom for kritisk sans. (Når var sist du las ein artikkel på iTro som var kritisk til Bibeltekstar eller kritisk til NLMs teologi?) Og teologien oppfordrar aktivt til å gjere alt dette, og gjere det heilhjarta. Her er ikkje mykje rom for tvil, uvisse, kritikk, skepsis, vitskap eller anna, så langt eg kan sjå.

Ja, for kva seier vitskapen? Noko mykje anna enn det denne teologien seier. Mark S Smith, til dømes, er verdsleiande ekspert ved NY University, på gudsbilete i ANE og Bibelen. Sjå hans "Early history of God" og "Origins of biblical monotheism". Top notch forskning. Som går tvert imot mykje av det artikkelforfattar seier, og som ho meiner at vi bør byggje liva våre på. Eller sjå James Kugel, Harvard-prof, sin "God of old", som drøftar ulike og inkompatible gudsbilete i GT.

Og tekstane om Exodus og Moses gjev naturlegvis ikkje noko fotografisk bilete av verken historie eller Gud - dette er "barnelærdom" i GT-forskninga. Ein kan, reint systematisk, gå for kanoniske lesingar eller postliberale lesingar, som let narrativet stå. Men ein pre-kritisk naivisme som seier at desse tekstane gjev oss direkte innfallsvinkel til Gud, er utelukka.

Så kva skal ein eigentleg seie om dette her? Ein tekst og ein teologi som set fram Guds autoritet, og som oppfordrar aktivt til 100% lydnad og tillit og overgjeving. Og som samstundes er i djup spenning til moderne, seriøs vitskap.

Eg tenker på kva leiarskapet på Fjellhaug og i NLM eigentleg seier om dette her. iTro-artikkelen er interessant fordi det er eit godt døme på korleis deira teologi "trickles down" til mjuke og formbare ungdoms-sinn, og får direkte konsekvenser i deira liv. Eg har levd gjennom dette sjølv, så eg veit ein god del om kva eg snakkar om. Men artikkelen viser godt korleis faktisk teologi får faktiske konsekvenser, og korleis det også er mykje makt i slik teologi. Og korleis verkeleg djup og seriøs tenkning er essensiell for teologien, og får konsekvenser for menneskeliv. Teologien er ikkje "enkel og grei", som om alt løysast ved å lese Bibelen. Vi held fram:



"Poenget er at vi må stole på Gud i alle situasjoner i livet – for det er det hans barn alltid har gjort, det var det Moses og Israelsfolket gjorde. Vi kan selvsagt tvile – det er det mange gode eksempler på i Bibelen. Men Gud er der. Vi må tørre å gjøre oss sårbare, tørre å gi liva våre, tørre å la Han som har all makt i himmel og på jord være den som leder oss gjennom livet – i de store og de små tinga.

 Dette er en påminner. Gud er til å stole på. Sjekk det ut selv. Les Bibelen. Gud er til å stole på. Alltid."


Problemet er at Bibelen ikkje held det som vert lova her. Bibelen har mange vakre, inspirerande, gode, historiske, andelege, sanne etc. tekstar. Ja og Amen. Men Bibelen har også ein god porsjon med skremmande tekstar, valdelege tekstar, umoralske tekstar, kunnskapsmessig utdaterte tekstar, kontradiktoriske tekstar, framandkulturelle tekstar, usanne tekstar. (Sjå John J Collins arbeid om vald i Bibelen, eller Thom Starks Human Faces of God, eller den siste boka til Peter Enns). For ikkje å snakke om heile problemet med korleis bibeltekstar har vorte til i visse epokar, under påverknad frå visse kulturar, og så har gått gjennom nye ledd av lesingar, meiningar, utviklingar (Sjå Kugel, How to read the Bible).

Og likevel forkynnast det her at ein skal overgje seg fullt og heilt og utan kritiske spørsmål til Gud slik han vert skildra i Bibelen, og det føresetjast at Bibelen er heilt truverdig. Igjen: Dette er berre ikkje sant. Og det er uansett problematisk "on a number of levels", sidan Gud i fylgje ortodoks teologi ikkje berre let seg kjenne gjennom Bibelen, men gjennom ei lang rekke kjelder.

Hm, så eg tenker på korleis dei fleste som les denne andakten, tek med seg noko godt, og går vidare. Kanskje dei vil bli oppbygde og tenke på Gud i løpet av dagen, og la seg inspirere av Jesu ord. Vel og bra. Dette er det gode som ein må halde fast ved, og finne måtar å forkynne. Her gjer NLM og iTro mykje godt arbeid!

Men ein del vil ta orda på alvor, slik dei faktisk står, spesielt sidan dei ofte backast opp av den djupare teologien i rørsla. Og det kan fort bli problematisk, og skadeleg. Men dersom ein forblir i rørsla, vil ein ikkje ha ressursane til å erkjenne skadeverknadene, eller forstå kvifor det er skadeleg, eller å kome seg ut av det. Alt er jo Guds ubstridte ord, så det som skjer, det skjer. Skadene kan jamvel rasjonaliserast: Det er "anfektingar" og "krossen vi må bere" etc. (Sjå Marlene Winells Leaving the fold for meir om dette, eller Cohens "The mind of the Bible-believer".)



Velvelvel. For min del seier frustrasjonen over denne artikkelen noko om kor djupt desse tinga sit i meg framleis. Eg har enno ikkje funne ein "alternativ" identitet, mykje sidan min førre var såpass fryktbasert. Så desse tinga engasjerer meg. Eg arbeider med dei. Steg for steg. Og eg tek gjerne imot tilbakemeldingar, både stadfestande og kritiske. Berre ver sakleg. Eg har lært noko viktig om det, frå "No more mr nice guy", Asher Lev og andre viktige erfaringar. Det er viktig å bli ståande i usemje, å ikkje "backe ut" når dei vanskelege kjenslene kjem. Men opptre respektfullt, og la kjenslene kome, akseptere seg sjølv, og halde fast ved nærleiken sjølv midt i konfliktane. Det er ny strategi for meg. Eg har skydd konfrontasjonar. Men det er viktig å ta konfrontasjonar. Vel. Eg seier ikkje at desse tinga nødvendigvis berre har med min ungdoms kristendom å gjere.

Sunday, October 12, 2014

18 s i treeiningstida, Matt 8, 14-17

Temaet for sundagen i dag er lækjing, eller på bokmål: helbredelse. Kva slags bilete dukkar opp når vi tek opp dette temaet? Eitt bilete som dukkar opp hjå meg, er ein kreftpasient som ligg på eit sjukehus i ei kvit seng. Så kjem ein prest inn, saman med nokre andre. Og dei salvar personen på panna, i den treeinige Guds namn. Og dei bed for personen, med handspåleggjing, om at Gud må lækje og gjere frisk frå sjukdomen. Slik bed også eg som prest stundom for menneske. Vi i Den norske kyrkja er ofte ikkje like frimodige som meir karismatiske frikyrkjelege kristne, på det å be for sjuke på denne måten. Og ein kan ha ulike meiningar om dette er bra eller dårleg. Men vi har forbøn for sjuke også i vår kyrkje, og det er noko ein kan be presten om å gjere.



[Ein gamal og sjuk mann er sårbar og avhengig av andres velvilje og omsorg. Sjå på andletet hans].

I vår tid er det ganske delte meiningar, i det norske folket, om kva ein tenker om slike lækjingsrituale, som jo også Jesus dreiv med. Nokre menneske i vår tid er skeptiske. Dei har aldri opplevd mysteriøse hendingar sjølv, og dei hevdar at naturvitskapen går imot mirakuløse lækjingar. Dessutan veit vi jo at mange opp gjennom historia har vore lettlurte, og kvakksalvarar og mirakelpredikantar har det alltid eksistert. Dette er innvendingar det er viktig å ta på alvor. "Det er ikkje frå Gud, alt som glimrar", var tittelen på ei bok som vart gjeve ut for nokre år sidan. Det er grunn til å ta vare på sin kritiske sans i møte med påstandar om mirakel, lækjingar og andre ting. [Viktig i vår tid, med Visjon Norge, Bethel Church, Märtha og Snåsamannen etc. Eg avviser det ikkje. Berre ein porsjon kritisk sans. Eg anbefaler å lese Fragells "Vi som elsket Jesus," fyrste halvdel. Dvs. merk at boka er skrive av, vel, Fragell. Men mykje der er viktig og sunt, også for kristne.]


Og på den andre sida: Utallige menneske i vår tid kan vitne om spesielle, andelege, kroppslege hendingar. Det er ikkje sant at vår tid er utprega materialistisk og ikkje-religiøs. [Heller er det tale om "uneasy pluralism", som Taylor skriv om i Secular Age. Mange ulike røyster med mange ulike perspektiv.] Eg skal ta eit døme. Ein historieprofessor eg har stor sans for, er Dale Allison ved Princeton i USA. Han forskar på Jesu liv, og Jesu jødiske bakgrunn. Og han er veldig grundig og balansert, rasjonell, og ofte open for ulike typar av skeptiske innvendingar. Desto meir overraskande er det at han stundom glimtar til med overraskande utsegner om hans eigne andelege opplevingar.

Han fortel til dømes at han har opplevd å bli fylt av ljos, og å bli omslutta av Guds kjærleik på ein handfast måte. Eller han fortel om at ein av hans næraste vener, ein han har stor tillit til, fortel at han har kommunisert med ein død person. Ja, kva kan han seie? [Og vel, dei meir intellektuelle kan sjekke Craig Keeners "Miracles" og Earmans "Hume's abject failure"]. Frå vår heimlege kontekst kan vi tenke på helseminister Bjarne Håkon Hanssen, som står fram offentleg og seier at Snåsamannen har gjort sonen hans frisk. Kva gjer vi som kyrkje med denne typen opplevingar? Klarer vi å beholde ein kritisk sans, og på same tid skape rom for ein samtale og aksept for desse tinga, i kyrkja og i vår tru?

[Hald dykk fast: Gerard Hughes, SJ, skriv i "God of all things", kor sunn - *sunn* - mykje av spiritualiteten i New Age har vore. Ikkje så at han anbefaler New Age. Men det er masse der som verkeleg er viktig, om å lytte til kjensler, uttrykke kreativitet, respektere intuisjonar, ta i bruk fargar, kropp, symbolikk etc. Vi bør ikkje avvise Märthas englar for fort, altså. Ho treff eit behov som ligg djupt i menneskenaturen, og som eit vestleg teknisk-rasjonelt samfunn ikkje har nok rom for. Eller tenk på populariteten i Yoga og anna slikt.]

Evangelietekstane, og kyrkjas tradisjonar og forkynning, fortel i alle fall, gong på gong, at Jesus lækte menneske og gjorde store under. [Ein slik apologetisk referanse her. Jesu under og lækjingar er "all over" tradisjonane. Dei må forklarast]. Preiketeksten fortel såleis om at svigermor til apostelen Peter var sjuk med ein alvorleg feber. Men Jesus kom inn og rørte ved handa hennar, og med eitt vart ho frisk. Slik vart mange lækte av Jesus, og mange fekk hjelp - men ikkje alle. Peters svigermor vart lækt, men andre rundt i Israel med feber vart det ikkje.

Slik er det også i dag: Nokre har god helse og eit problemfritt liv, og opplever jamvel at Gud grip inn i liva deira. Andre må bere ulike typar av liding, år etter år, og Gud opplevast taus. Jesus gav aldri nokon heilt klare teoretiske svar på kvifor det er slik, på kvifor Gud ikkje grip inn med ein gong, og hjelper oss med det vi slit med. [Han hadde ein langt meir utarbeidd demonologi enn vi har i dag, unnateke meir karismatiske samanhengar i dag, tenker eg nok. Eg trur ikkje Jesus henviser i særleg grad til syndefallet. Men han talar om at han såg satan falla frå himmelen som eit lyn. Jesus var stundom visjonær og "sjamanistisk", så å seie, i sine praksisar. Ting å reflektere over.

 I alle fall: Jesu "svar" på vondskapens problem er typisk apokalyptisk: Lidinga i Israels rotete historie gjev vanskeleg meining - skulle ikkje tilbakekomsten frå eksilet gjere slutt på slikt? Men berre vent: "In a little while", så vil Gud gripe inn, og vi vil forstå korleis ting heng saman, og lidinga vil ta slutt. Samstundes skal kyrkjelyden vere vitnesbyrd om den komande, vakre gudsrikehendinga. Vel, vakker er ho ikkje berre: Endelaust helvete for dei som av ulike grunnar seier "nei." Men ja. Stort sett vakkert. Vi kan ikkje berre overta helvetestanken til Jesus direkte, for øvrig.]

Men han sa og gjorde nokre ting som kan gje oss håp og livsmot og hjelp likevel. For det fyrste: I trass av all liding, så gav Jesus aldri opp tanken om at Gud faktisk ER god, at han faktisk vil at vi skal ha det bra [dette var nok å seie det for sterkt. Dvs. det må spesifiserast. På visse måtar bra. Men livet skal ikkje vere berre "bra", det må anerkjennast. Men dette kunne eg reflektert meir over ein annan gong], at Gud faktisk har ein god vilje med oss, at han ynskjer at vi skal vere heile menneske.

"Gud er god", seier vi kanskje på ein sjølvsagt måte. Men trur vi det verkeleg? Føler vi det, og stolar vi på det, i det inste av hjarta vårt? At Gud vil oss vel? [Eg tenkte på U2s "Do you feel loved?" "It looks like the sun...but it feels like the rain...but there's heat in the sun, to take us through the rain."]
Sjølv var eg nyleg på ein stille retreat, over åtte dagar, på Lia Gård oppe i Østerdalen. Det er som eit slags klosteropphold, der ein reflekterer over sitt indre, har daglege gudstenester i kapellet, og samtalar med ein andeleg veiledar. Dette er noko eg djupt vil anbefale dykk alle, og ein gong eg har betre tid, kan eg utdjupe meir om dette. [Har gjort det noko nedanfor. Anbefaler det til dykk lesarar også.]













Poenget mitt her er berre at når eg gjekk djupt inn i meg sjølv, så opplevde eg at det var motstridande opplevingar inne i meg. Tankemessig sa eg til meg sjølv at Gud er god, at han er kjærleik osb. Men kjenslene mine fortalte ei anna historie - ein slags tvil: Kan eg verkeleg stole på deg, Gud? Vil du bere meg gjennom mine vanskar, og leie meg til eit godt liv? Vil du verkeleg at eg skal ha det bra, at eg skal vere heil? [Ja, dette var ein issue for meg. Kan eg stole på Gud? KVEN er du, Gud? Og kva vil du for meg? Dette blir komplisert av mine innsiktar i historismen i Bibelens natur. Uansett: Å reise på retreat er også å gå på ei stundom ubehageleg reise for å konfrontere dei mørkare sidene i menneskesinnet.]



Eit stort tema, som ikkje berre er enkelt, av mange årsaker. Poenget mitt er i alle fall at Jesus grunnleggjande sett uttrykker, med ord og gjerning, at Gud elskar oss menneske og vil at vi skal bli heile. Det er det det betyr å påkalle Gud som "Far." Då vitnar vi om at Gud er ein som bryr seg om oss. Slik vitna også Jesus om at Gud, den gode Far, vil gje oss håp, og ein dag vil skape eit komande Guds rike, der all liding vil ta slutt, og rettferda vil skje. Sæle dei som no sørgjer, sa Jesus, for dei skal verte trøysta. [Vi kan ikkje direkte overta Jesu håp, ei heller hans gudsbilete eller...vel...det meste andre. Ikkje DIREKTE. Men vi kan ta det inn i liva våre og la det tale til oss, og forme oss. Ja. Vi må gå nokre omvegar, meiner eg. Sjå Allisons fine bok om den teologiske Kristus og den historiske Jesus for refleksjonar om dette. Det er i det minste eit godt utgangspunkt for teologisk refleksjon. Eg er glad i Allison. Han har hjelpt meg mykje i livet mitt.]




 Til slutt: Eg har tala om å gjere heil. Gud vil at vi skal ha heile liv, det er det Jesus lærer oss. [Eit poeng her: Eg vaks opp med luthersk teologi, som vektla mykje "anfektinga". Når ein opplever noko vondt, av smerte, sjukdom, vanskar, så er det noko Gud legg på oss for at vi skal "oppsedast for Guds rike med kross og trengsel". Eg avviser ikkje denne tanken. Den er viktig som ein teologisk ressurs for å skape meining ut av liding. Det er ein grunntanke i "krossteologien" i 1-2 Kor, til dømes. Eller i Jesu grunnleggjande forkynning: Fyrst liding og død, så herleggjering og liv.

Og likevel...vekta vart lagt på problematisk vis, i min tradisjon. Det kunne stundom bli patologisk. Og dessutan: Mange av dei tekstane i NT som ein bruka på denne måten, dreier seg ikkje om ulike typar av sjukdomar etc., men faktisk om forfylgjing og liding fordi ein vedkjenner Jesu namn. Så, vel. Plenty problematisk med "anfektingstradisjonen" her, som treng ei frisk gjennomtenking. Til dømes: Kva med skapartanken: Vi har ein natur, som peikar i visse retningar, og angjev visse mål. Og det er denne naturen som "nåden" gjenopprettar og fullkomengjer, ikkje sant. Det gjer at eg verkeleg har frimod til å seie at Gud vil at vi skal vere "heile", med våre liv. Tenk på korleis Jesus sa: "Eg er ikkje komen for øydeleggje menneskeliv". Han skapte fellesskap, tilgjeving, lækjing etc. Men naturtanken var nesten heilt borte i min tradisjon. Her er katolsk natur/nåde-tradisjon langt betre, meiner eg. Sjå Daphne Hampson, Christian Contradictions for meir.]

Kva betyr det for oss, her i våre bygder? Det motsette av det heile, er det brotne og skadde og delte, det som er sund. Og som prest har eg lært noko om at dei aller fleste menneske på eitt eller anna nivå ber med seg ting i livet som ikkje er heile, og som kan trenge å bli lækte. [Tenk på det. Eg posta ovanfor "No mr nice guy." Ok, ja. Men eg trur også det er viktig at det er rom for å akseptere seg sjølv, og kvarandre, og våge å vere sårbare. Det skriv for så vidt også Glover noko om i boka si.]

Ein ting er dei kroppslege plager og sjukdomar, som kan vere tunge å bere, og ikkje alltid er så synlege for omverda. [Eg har leddgikt, som ikkje så sjeldan skaper ein del problem for meg. Må sove ein del meir enn vanleg, og har ikkje så godt immunforsvar.]

Eller nokre har hatt ein vanskeleg barndom og oppvekst. Kanskje foreldra ikkje viste dei kjærleik - eller kanskje dei vart mobba på skulen. Det kan gje sår som ein ber med seg utover i livet. ["They f*** you up, your mum and dad" Beklager språkbruken, men det er eit dikt som har vorte ein del av britisk nasjonalarv, og ikkje utan grunn. Ingen foreldre er perfekte, og det kan vere turbulent å kome til rette med deira innflytelse. Det er ei stor velsigning å ha gode og ansvarlege foreldre.]

 Nokre slit med skamkjensler og sjølvhat - ei skam over kroppen, eller dårleg samvit over noko dei har gjort, eller skam over sine kjensler og drifter og personlegdom. Då opplever ein seg ikkje som heil og god innvendig. Dette trur eg ikkje er eit uvanleg problem i kristne samanhengar.

Nokre har familierelasjonar som er brotne. Kanskje eit oppløyst ekteskap med mange vonde erfaringar. Kanskje ein ikkje er på talefot med syskena sine, til dømes etter ein opprivande arvestrid. [Vanlegare enn ein skulle tru, dette siste. Og utruleg mange skilsmål i vår tid, naturlegvis. Masse vonde kjensler her, altså.]

Kanskje borna har blitt vaksne og har valt livsvegar som ikkje er gode, til dømes ved å gå inn i rus eller ved å isolere seg frå andre menneske. [Mange slike livsskjebner rundt omkring!]

Og ein kunne sagt mykje om prosessen med å lækje det som er brote og dela og skadd. Det er ikkje noko eg kan gje gode svar på berre i løpet av nokre setningar i ei preike. Eg ynskjer mest å minne om desse tinga, at vi som kyrkjelyd kan ha dei i tankar i dag. Men éin ting kan eg seie: Nemleg at vegen mot lækjing og eit heilt liv [eit ideal, som i mange tilfelle er umogleg å nå - det blir "allereie, men enno ikkje"] ofte går gjennom sunn og god og nær og ikkje minst trygg kontakt.

Kontakt med deg sjølv og ditt indre liv. Kontakt med dei som står deg nær, av familie og vener. Kontakt med fellesskap av andre menneske. Kontakt med kyrkjelyden. Kontakt med naturen. Kontakt med Gud. ["Let the real God talk to the real me."]






Friday, October 10, 2014



Gløym den jalla introen. Men Glover har visdom. Og her er verkeleg noko å tenke på for kristne. Å fytti rakkern. Eg kjenner meg att i veldig mykje. Her er verkeleg spenningar, mellom "menns natur", og kristne formaningar (dvs. mange av dei). Verkeleg eit stort temaområde å tenke gjennom, altså! Korleis kan kristen tradisjon sameinast med sunne mannsideal? Her er boka hans:







Denne er for øvrig hilarious.